Foto: Port of Antwerp-Bruges
Haveninnovatie
Vijf jaar praktijkproeven in Europese havens mondt uit in een Green Port Master Plan. Havens krijgen gratis toegang tot een stappenplan, een koolstofmethodiek en een databank met geteste oplossingen.
Port of Antwerp-Bruges en Port of Rotterdam hebben de resultaten van twee grote Europese innovatieprojecten gebundeld in een praktische routekaart voor duurzamere havens. Het Green Port Master Plan is overhandigd aan de Europese Commissie en de bijbehorende digitale instrumenten zijn vrij toegankelijk voor alle Europese havens.
De projecten PIONEERS en MAGPIE testten vijf jaar lang oplossingen voor schone energie, alternatieve brandstoffen, elektrificatie, digitalisering en haveninfrastructuur. Samen waren daarbij negentig partners betrokken.
Antwerpen coördineerde negentien demonstraties
PIONEERS werd gecoördineerd door Port of Antwerp-Bruges, samen met de havens van Barcelona, Venlo en Constanța. Het project omvatte negentien demonstraties rond schone energie, digitale innovatie en duurzaam havenontwerp.
MAGPIE stond onder leiding van Port of Rotterdam en testte veertien oplossingen met partnerhavens HAROPA PORT, Sines en DeltaPort. De twee projecten waren opgezet als praktijkprogramma’s: technologie werd niet alleen onderzocht, maar in echte havenomgevingen beproefd.
“De technologie bestaat, de kennis bestaat en het partnerschap bestaat. De uitdaging is nu om wat werkt in heel Europa op te schalen.”
Rob Smeets
CEO Port of Antwerp-Bruges
Van losse pilots naar een herhaalbare aanpak
Het PIONEERS Handbook Explorer vertaalt de resultaten naar een methode in vijf stappen. Een haven brengt eerst haar huidige voetafdruk in kaart, bepaalt vervolgens een visie voor 2050 en onderzoekt externe druk en mogelijke innovaties. Daarna worden de keuzes samengebracht in een concrete routekaart.
Het instrument bevat ook een methodiek om de koolstofvoetafdruk te berekenen en een test om de belangrijkste hindernissen voor de transitie te identificeren. Dat is relevant omdat de uitrol van technieken vaak niet alleen op technologie botst. Ook vergunningen, financiering, netcapaciteit en de samenwerking tussen havenbedrijven spelen mee. Die uitvoeringsproblemen kwamen eerder al aan bod in onze analyse over walstroom en de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet.
Digitale catalogus met toepasbare haveninnovaties
Het tweede publieke instrument is de Green Innovation Compass van MAGPIE. Die bundelt technologieën, operationele concepten en digitale oplossingen voor havens en havenlogistiek. Gebruikers kunnen per oplossing onder meer de toepasbaarheid, verwachte impact, barrières en vereiste stakeholders bekijken.
Daarmee verschuift de aandacht van afzonderlijke proefprojecten naar hergebruik. Een haven hoeft niet elk traject opnieuw vanaf nul uit te werken, maar kan nagaan welke aanpak elders al getest is en welke randvoorwaarden nodig zijn. Ook digitalisering maakt daarvan deel uit. In Antwerpen lopen bijvoorbeeld al commerciële proeven met autonoom containertransport tussen Linker- en Rechteroever.
De grootste uitdaging begint nu pas: voldoende financiering en een werkbaar regelgevend kader vinden om succesvolle pilots op grotere schaal uit te rollen. De projectpartners waarschuwen dat Europese subsidieprogramma’s die opschaling niet onbeperkt kunnen blijven dragen. Ook privaat en bedrijfskapitaal zal nodig zijn.
